Κώστας Φωτεινάκης: Ο «ελέφαντας» δεν είναι στο δωμάτιο – Κατευθύνεται στο Πάρκο Νεολαίας Προάγγελος της τσιμεντοποίσης των Στρατοπέδων

 

[Φωτ.Κώστας Φωτεινάκης - "Πεύκο με μικρές κερκίδες" ίχνη από την προηγούμενη χρήση του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, τώρα "Πάρκο Νεολαίας"]

[ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΌ ΤΟ "ΧΑΪΔΑΡΙ ΣΗΜΕΡΑ]

Ο «ελέφαντας» δεν είναι στο δωμάτιο – Κατευθύνεται στο Πάρκο Νεολαίας

Προάγγελος της τσιμεντοποίσης των Στρατοπέδων

του Κώστα Φωτεινάκη

Η υπόθεση του Πάρκου Νεολαίας και των Στρατοπέδων Καραϊσκάκη Α’ και Β’ στο Χαϊδάρι δεν είναι ένα τοπικό ζήτημα. Είναι μια προειδοποίηση για το τι πρόκειται να συμβεί σε δεκάδες στρατόπεδα σε όλη τη χώρα.

Μέχρι το 2025, τα στρατόπεδα Καραϊσκάκη λειτουργούσαν ως «κυματοθραύστες» της τσιμεντοποίησης στη Δυτική Αθήνα. Διατηρούσαν ελεύθερους χώρους, πράσινο, φυσικές εκτάσεις — ανάσες ζωής σε μια ήδη επιβαρυμένη αστική περιοχή.

Σήμερα, ο ρόλος αυτός ανατρέπεται.

Με την κατάργηση του Ν. 2745/1999 και την ψήφιση του Ν. 5223/2025, αλλάζει ριζικά το θεσμικό πλαίσιο. Ο παλαιός νόμος προέβλεπε ότι τουλάχιστον το 50% των εκτάσεων που απελευθερώνονταν από στρατιωτική χρήση θα αποδίδονταν σε κοινόχρηστο πράσινο και κοινωφελείς λειτουργίες, με συμμετοχή των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης/ OTA.

Ο νέος νόμος 5223/2025:

• Καταργεί αυτή την πρόβλεψη.

• Αφαιρεί τον ρόλο των ΟΤΑ.

• Ανοίγει τον δρόμο για εκτεταμένη οικοδόμηση.

Κώστας Φωτεινακης: Περί πολεοδόμησης (τσιμεντοποίησης) των Στρατοπέδων - Η περίπτωση του Πάρκου Νεολαίας στο Χαϊδάρι

 

Περί πολεοδόμησης (τσιμεντοποίησης) των Στρατοπέδων

“Ο ελέφαντας δεν είναι στο δωμάτιο, έχει βγει και κατευθύνεται στο Πάρκο Νεολαίας”

Η περίπτωση του Πάρκου Νεολαίας και τα Στρατόπεδα Καραϊσκάκη Α’ και Β’ στο Χαϊδάρι προάγγελος απώλειας δασικών εκτάσεων και ελεύθερων αστικών χώρων.

του Κώστα Φωτεινάκη

Α- ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στην απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνικού Δικτύου ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ (04.02.2026) για το Πάρκο Νεολαίας στο Χαϊδάρι, μεταξύ των άλλων υπογραμμίζαμε:

“…Τα δύο Στρατόπεδα (Καραϊσκάκη Α’ και Καραϊσκάκη Β’) αποτέλεσαν, μέχρι τα τέλη του 2025, τον “κυματοθραύστη” της τσιμεντοποίησης στη Δυτική Αθήνα…”

Δυστυχώς στις μέρες μας, από “κυματοθραύστες” της τσιμεντοποίησης, τα Στρατόπεδα της χώρας κινδυνεύουν να ακολουθήσουν το μοντέλο τσιμεντοποίησης του “Ελληνικού”, αντί να παραμείνουν δασικές εκτάσεις, άλση ή οάσεις ελεύθερων χώρων εντός ή περιφερειακά των πόλεων.

Στρατόπεδα Χαϊδαρίου και άλλα Στρατόπεδα - Δύο νόμοι του 1999 και του 2025 κ.ά. & Επιπρόσθετες "άχρηστες πληροφορίες" για τους μελλοντικούς ερευνητές

Με αφορμή τη δήλωση του ΥΕΘΑ "Επανέρχονται στην κυριότητα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας ακίνητα στην Αττική συνολικής έκτασης 114. 363 τ.μ." (25.01.2026) [ΕΔΩ] και τις κινητοποιήσεις που γίνονται κυρίως στο Χαϊδάρι και λιγότερο στο Περιστέρι για να παραχωρηθούν στους Δήμους καταγράφω για ιστορικούς λόγους και ίσως για αξιοποίηση δύο νόμους που αφορούν τα Στρατόπεδα.

Πρώτα όμως καταγράφω χωρίς να το σχολιάσω ένα απόσμασμα από τη λιτή ανακοίνωση του ΥΕΘΑ:

"...Τα ακίνητα είχαν παραχωρηθεί δωρεάν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, προ 34 και 19 ετών αντίστοιχα, χωρίς να εκπληρωθούν έκτοτε οι όροι της παραχώρησής τους..."

Οι Δήμοι Χαϊδαρίου και Περιστερίου ισχυρίζονται το αντίθετο....

[«Όχι» στην απόδοση του Πάρκου Νεολαίας στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας – Ομόφωνο ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου Χαϊδαρίου ΕΔΩ ]

Δύο νόμοι για όλα τα Στρατόπεδα της χώρας:

"Στου κουφού την πόρτα όσο θέλεις βρόντα" - Η έκθεση για το Ρενάτο Μόρντο με σημαντικές αναφορές για το Χαϊδάρι και το Στρατόπεδο στην Κατοχή ταξιδεύει στην Ελλαδα - Στο Χαϊδάρι πέρα βρέχει

 

Αυτή η έκθεση πραγματοποιήθηκε το 2021 στην Ελληνογερμανική Σχολή...

Αφορά το σκηνοθέτη Ρενάτο Μόρντο, κρατούμενο στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου, ο οποίος αμέσως μετά την Απελευθέρωση ανέβασε στο θέατρο REX - Κοτοπούλη, 28 Οκτωβρίου  1944, τη θεατρική παράσταση "ΧΑΪΔΑΡΙ - 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ". [ΕΔΩ]

Έκανα πρόταση στο Δήμο Χαϊδαρίου να μεταφερθεί η έκθεση στην πόλη μας. Το κόστος μεταφοράς κ.λπ. θα το αναλάμβαναν οι διοργανωτές -  καλά καταλάβατε.... η έκθεση δεν πραγματοποιήθηκε στο Χαϊδάρι - μια πόλη που έχει λογότυπό της το ΜΠΛΟΚ15 και που διεκδικεί το διατηρητέο κτήριο να αποδοθεί στο Δήμο για να γίνει Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης.

Μετά την Ελληνογερμανική Σχολή η έκθεση για το Ρενάτο Μόρντο/ Renato Mordo μεταφέρθηκε το 2023 στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης [ΕΔΩ] και στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης από 25 Ιανουαρίου 2023 – 19 Φεβρουαρίου 2023 [ΕΔΩ].

12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1943 - Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ 10 ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ - ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΌ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΙΑΤΡΟΥ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΦΛΟΥΝΤΖΗ

Το γιατρό του Στρατοπέδου Αντώνη Φλούντζη και συγγραφέα του βιβλίου "ΧΑΪΔΑΡΙ  - ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΙ ΒΩΜΟΣ ΤΗΣ ΕΡΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ" είχα τη χαρά να τον συναντήσω στο σπίτι του που ήταν κοντά στον Άγιο Κωνσταντίνο στην Αθήνα, γύρω στο 1979 - 1980.

Ο Δήμος Χαϊδαρίου, επί δημαρχίας του Δημήτρη Σκαμπά, τίμησε τον Αντώνη Φλούντζη, με την ονοματοδοσία της οδού που ξεκινάει από την είσοδο του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου μέχρι τη Λ.Αθηνών και που συνεχίζει από το κολυμβητήριο μέχρι την Ιερά Οδό ως "Αγωνιστών Στρατοπέδου Χαϊδαρίου".

Η εκτέλεση αυτή ήταν μάλλον η πρώτη ομαδική, είχε προηγηθεί στις 7 Δεκεμβρίου 1943 η πρώτη ατομική εκτέλεση του Εβραίου έφεδρου υπολοχαγού του πυροβολικού από τα Γιάννινα Λεόν Χαϊμ Λεβή. 

Γράφει ο Αντώνης Φλούντζης στο βιβλίο του σ.154 - 158:

12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1943 - Η  ΕΚΤΕΛΕΣΗ 10 ΑΣΘΕΝΩΝ  - Η ΕΝΤΥΠΩΣΗ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ 

«Το βράδυ στις 11-12-43, ημέρα Σάββατο, ήρθε και με πήρε από το αναρρωτήριο ο υποδιοικητής Λέφλερ.

– Στην απομόνωση, μου λέει, είναι ένας άρρωστος συφιλιδικός. Πάμε να τον δεις και αν έχει ανάγκη θεραπείας, θα τον στείλουμε στο Νοσοκομείο.

Πήγαμε, μου έδειξε κάποιον. Του πήρα το ιστορικό. Τον εξέτασα. Δεν έδειχνε για συφιλιδικός.

– Κύριε υποδιοικητά, του είπα, δε βρίσκω κλινικά σημεία σύφιλης. Πρέπει να του πάρω αίμα, να κάμουμε οροαντίδραση Βάσσερμαν.

– Καλά, μου λέει, θα ξανάρθουμε τη Δευτέρα να του πάρεις.

Στο δρόμο που γυρίζαμε και επειδή αυτό μου έδωσε την ελπίδα μήπως ανοίξω ξανά το δρόμο, μια που πριν έρθουν τα Ες-Ντε (S.D.), στέλναμε αρρώστους στα νοσοκομεία, του μίλησα για δυο αρρώστους.

– Κύριε υποδιοικητά, έχω έναν ηλικιωμένο κρατούμενο, που είναι σε κακά χάλια. Έχει φυματίωση, αιμορροΐδες διογκωμένες και ερεθισμένες, που του προκαλούν φρικτούς πόνους, συχνές αιμορραγίες, έντονη αναιμία και εξάντληση. Έχω επίσης και ένα φοιτητή, που αυτές τις μέρες νοσηλεύεται στο αναρρωτήριο με πολύ υψηλό πυρετό. Αυτός παθαίνει πολύ δυνατές νευρικές κρίσεις με παραλήρημα διάφορων μορφών και έχει ανάγκη ειδικής νοσηλείας. Δε θα μπορούσατε να τους στείλετε στο Νοσοκομείο;

– Πώς τους λένε; με ρώτησε.

– Καλογερίδη Φίλιππο και Νικηταράκο Κωνσταντίνο, του είπα (ο Νικηταράκος παρουσίαζε και ελεύθερος ψυχονευρωτικές διαταραχές).

Δεν είπε τίποτε, αλλά την άλλη μέρα το πρωί 12-12-43 του Αγίου Σπυρίδωνα, μετά το προσκλητήριο φώναξε τα ονόματά τους και έπειτα στράφηκε προς εμένα και μου είπε:

– Γιατρέ, κάλεσέ μου τους συφιλιδικούς. Θα τους στείλω στο Νοσοκομείο.

Φώναξα μερικούς. Βγήκαν και μερικοί άλλοι. Θυμάμαι τη συζήτηση που είχα με έναν, το Νόμπελη Μενέλαο, γέρο τσαγκάρη.

Να διατηρήσουμε την ιστορική μας μνήμη και να τιμήσουμε το όνομα ΧΑΪΔΑΡΙ που είναι παγκοσμίως γνωστό από το Στρατόπεδο Κρατουμένων στην Κατοχή

 

[Το λογότυπο του Δήμου Χαϊδαρίου με το ΜΠΛΟΚ15 δεσπόζει στο βιβλίο μου ΧΑΪΔΑΡΙ - ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ, 2007]

Τα καλό είναι ότι έχουμε:

• Το λογότυπο του Δήμου Χαϊδαρίου με το ΜΠΛΟΚ15.
• Δρόμους αφιερωμένους στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου και στους Αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης (Αγωνιστών Στρατοπέδου, Ναπολέοντα Σουκατζίδη, Αντώνη Φλούντζη).
• Τραγούδια της εποχής (Γούναρης, Βαμβακάρης κ.ά).
• Δεκάδες βιβλία (Κορνάρος, Φλούντζης κ.ά.)
• Το θεατρικό έργο του Ρενάτο Μόρντο "ΧΑΪΔΑΡΙ - 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ" (1944). ΔΙΑΒΑΣΤΕ για την έρευνα και το βιβλίο ΕΔΩ.
• Τον επετειακό εορτασμό της εκτέλεσης των 200 Κομμουνιστών της Πρωτομαγιάς του 1944.
• Το κτήριο ΜΠΛΟΚ15 το οποίο έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Τι δεν έχουμε ως Δήμος Χαϊδαρίου:

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ  ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΉΣ ΜΝΗΜΗΣ.

Για το θέμα αυτό θα επανέλθω με προτάσεις και πρωτοβουλίες που θα είναι προς αυτήν την κατεύθυνση.

Ωστόσο σήμερα θέλω να υπογραμμίσω ότι η σημερινή Δημοτική Αρχή δεν αξιοποίησε την προσφορά να μεταφερθεί ΔΩΡΕΑΝ η έκθεση αφιερωμένη στο σκηνοθέτη Ρενάτο Μόρντο, κρατούμενο στο Στρατόπεδο Χαϊαρίου και  δημιουργό του θεατρικού έργου ΧΑΪΔΑΡΙ - 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ.

Έτσι η έκθεση που ξεκίνησε από την Ελληνογερμανική Σχολή το 2021 συνέχισε την περιοδία της στο Ηράκλειο Κρήτης. Που?

• στην Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης.

Διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ ΕΔΩ.

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΑΠΌ ΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΑΤΙΔΙΟ "ΡΗΝΑΝΙΑΣ - ΠΑΛΑΤΙΝΑΤΟ" ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΑΤΡΙΚΌ ΈΡΓΟ  "ΧΑΪΔΑΡΙ - 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ".

Βρίσκεται σε εξέλιξη.... Προσεχώς περισσότερα.

Κώστας Φωτεινάκης: Επιστολή στο Δημοτικό Συμβούλιο για το θεατρικό έργο "ΧΑΪΔΑΡΙ - 12 εικόνες σκλαβιάς και λευτεριάς" και την έκθεση προς τιμή του Ρενάτο Μόρντο

 

Με χαρά σας ενημερώνω ότι βρέθηκε το χαμένο κατοχικό θεατρικό έργο “Χαϊδάρι – 12 εικόνες σκλαβιάς και λευτεριάς” που ανέβηκε στο θέατρο REX - KΟΤΟΠΟΥΛΗ, 16 μέρες μετά την απελευθέρωση της Αθήνας, δηλαδή στις 28 Οκτωβρίου 1944.

Περισσότερα ΕΔΩ - https://bit.ly/313697S

Με ακόμα μεγαλύτερη χαρά σας ενημερώνω για δεύτερη φορά για την έκθεση με θέμα τη ζωή του Ρενάτο Μόρντο, σκηνοθέτη του έργου, που παρουσιάζεται στη Γερμανική Σχολή Αθηνών.

"Έκθεση προς τιμή του Ρενάτο Μόρντο, συνιδρυτή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής" 5 - 26 Νοεμβρίου 2021.

Τα εγκαίνια της έκθεσης είναι 5 Νοεμβρίου.

Στις 6 Νοεμβρίου θα πραγματοποιηθεί ημερίδα στη διάρκεια της οποίας θα διαβαστούν αποσπάσματα στην Ελληνική και στη Γερμανική γλώσσα από το θεατρικό έργο ΧΑΪΔΑΡΙ και ομιλία στο τέλος της ημερίδας με θέμα  Das Konzentrationslager Chaidari in der griechischen Historiographie und Erinnerungskultur Το στρατόπεδο Χαϊδαρίου στην ελληνική ιστοριογραφία και κουλτούρα μνήμης.

Περισσότερα ΕΔΩ https://bit.ly/3pzgtyJ 

Τέλος σας ενημερώνω ότι πρόσφατα  η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών έδωσε συναυλία στο ΜΠΛΟΚ15 - χωρίς κοινό. Περισσότερα ΕΔΩ https://bit.ly/3pzgtyJ

Και από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το διαχρονικό αίτημα της πόλης το ΜΠΛΟΚ15 να γίνει Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης αποκτά μεγαλύτερες διαστάσεις τις οποίες ο Δήμος μας θα πρέπει να εκμεταλλευτεί.

Θα επανέλθω με νεοτερες πληροφορίες για εκδηλώσεις που προγραμματίζονται με θέμα το θεατρικό έργο  “Χαϊδάρι – 12 εικόνες σκλαβιάς και λευτεριάς” με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού.

Κώστας Φωτεινάκης

Ερευνητής της τοπικής ιστορίας

Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

Με αφορμή την Απελευθέρωση της Αθήνας 12 Οκτωβρίου 1944 και την πρώτη παράσταση του θεατρικού έργου ΧΑΪΔΑΡΙ – 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ στις 28 Οκτωβρίου 1944 στο θέατρο Κοτοπούλη

----------------------------

ΒΡΕΘΗΚΕ το χαμένο κατοχικό θεατρικό έργο που ανέβηκε στις 28 Οκτωβρίου 1944

ΧΑΪΔΑΡΙ – 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ

του Κώστα Φωτεινάκη

[ΘΕΑΤΡΟΝ ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ -REX | Το εξώφυλλο του προγράμματος | 28 Οκτωβρίου 1944]

Βρέθηκε το χαμένο κατοχικό θεατρικό έργο ΧΑΪΔΑΡΙ – 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ που το αναζητούσα από το 2000.

Μεγάλο γεγονός για το Χαϊδάρι, την πόλη που «φιλοξένησε» χιλιάδες  κρατούμενους την περίοδο της  Γερμανικής Κατοχής, την πόλη που έχει ως λογότυπό της το κτήριο ΜΠΛΟΚ 15^1,2 από το 1984.

Το Στρατόπεδο Κρατουμένων Χαϊδαρίου κατά τη διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής λειτούργησε ως τόπος βασανιστηρίων, εκτελέσεων και παράλληλα ως προπαγάνδα τρόμου στην ανερχόμενη αντίσταση κατά του κατακτητή και των ντόπιων συνεργατών τους.

Μεταξύ των κρατουμένων που πέρασαν από το Στρατόπεδο ήταν ο μεγάλος Έλληνας μουσουργός Νίκος Σκαλκώτας, ο δημοσιογράφος Ζακ Μεναχέμ, ο διάσημος σκηνοθέτης – Συγγραφέας Ρενάτο Μόρντο (γεννήθηκε από γονείς εβραϊκής καταγωγής, πατέρα Κερκυραίο και μητέρα Αυστριακή) κ.ά.

Ο Ρενάτο Μόρντο³ ανέβασε το θεατρικό έργο ακριβώς 16 ημέρες μετά την Απελευθέρωση της Αθήνας, στις 28 Οκτωβρίου 1944, στο θέατρο «REX – ΚΟΤΟΠΟΥΛΗ» - Δ/ντης Βασίλης Λογοθετίδης, με τους ηθοποιούς: Δημήτρη και Ρίτα Μυράτ, Χρήστο Τσαγανέα, Διονύση Παπαγιαννόπουλο, Στέλιος Βόκοβιτ, Νίτσα Τσαγανέα, Δημήτρη Λυγίζο, Βίλμα Κύρου, Νάσο Κεδράκα κ.ά.

Βασικοί Συντελεστές του θεατρικού έργου:

•          RENATO MORDO (συγγραφέας – σκηνοθέτης)

•          Μιχάλης Βούρτσης, (Αρχιμουσικός, Συνθέτης – πατέρας της γνωστής ηθοποιού Μάρθας Βούρτση): Μουσική Επιμέλεια

•          Γιώργος Ανεμογιάννης (σκηνικά - ενδυματολογία)

Απόσπασμα κριτικής για το έργο (Άλκης Θρύλος – Ελένη Ουράνη)

«….Η μαρτυρική ζωή των σκλάβων των Γερμανών, οι θανατικές εχτελέσεις, αποδίδονται πιστότατα και παραστατικότατα, συγκλονιστικότατα, αλλά και χωρίς μετουσίωση… Καθώς παρακολουθούσα το «Χαϊδάρι», αισθανόμουνα μια δυσφορία σ’ όλο μου το σώμα, είχα την πολύ δυσάρεστη εντύπωση ότι καταδικάσθηκα να γίνω αυτόπτης μάρτυρας βασανιστηρίων…»

Το έργο το αναζητούσα, εγώ, φίλοι και συνεργάτες και κατορθώσαμε να ανακαλύψουμε:

• Το πρόγραμμα της θεατρικής παράστασης με τους συντελεστές του έργου
• Την κριτική για το έργο από την Άλκη Θρύλου/ Ελένη Ουράνη
• Τα σκηνικά του έργου στο Μουσείο του Γιώργου Ανεμογιάννη
• Την έκθεση⁴ για τη ζωή και το έργο του Ρενάτο Μόρντο που πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία από το Σεπτέμβριο του 2020 έως τον Ιούνιο του 2021.
• Την έκδοση του θεατρικού έργου στη Γερμανική γλώσσα Renato Mordo: Chaidari. Szenen aus Hitlers Konzentrationslager in Griechenland, Ιούνιος 2021.

 

Ο Κώστας Φωτεινακης είναι ερευνητής της τοπικής ιστορίας και Πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου ΦΙΛΟΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. ΥΠΠΟΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΝΗΜΕΙΟ: Ιδιαίτερα το κτήριο ΜΠΛΟΚ15, του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, που ήταν ο χώρος και μαρτυρίου όσων επρόκειτο να εκτελεσθούν, χαρακτηρίστηκε από το ΥΠΠΟΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΝΗΜΕΙΟ (ΦΕΚ329/Β/24.6.1987) «… για να συμβάλλει στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης των κατοίκων της Αθήνας και της χώρας».
2. ΜΠΛΟΚ15: Το σύμβολο του Δήμου Χαϊδαρίου καθιερώθηκε το 1984. Συνδυάζει την ιστορία της πόλης και την αγάπη για τη δημοκρατία, την ανανέωση και το σεβασμό στη φύση. Απεικονίζει το «Μπλοκ 15» του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου, χώρο αυστηρής απομόνωσης (το δηλώνει το συρματόπλεγμα που περιβάλλει το κτίριο) και προθαλάμου για τις εκτελέσεις των αγωνιστών – πατριωτών της Εθνικής Αντίστασης, ενάντια στη ναζιστική κατοχή (1940 – 1944).
3. Ρενάτο Μόρντο: Το 1939 ύστερα από πρόσκληση του Κωστή Μπαστιά κατ’ εισήγηση του Μανώλη Καλομοίρη, ήρθε οικογενειακώς στην Ελλάδα όπου προσλήφθηκε ως βασικό στέλεχος στη νεοϊδρυθείσα Εθνική Λυρική Σκηνή. O Ρενάτο Μόρντο την περίοδο 1943 – 1944 ήταν κρατούμενος στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου μαζί με άλλους Έλληνες Πατριώτες. Ο χώρος του Στρατοπέδου, τα βασανιστήρια και οι εκτελέσεις, υπάρχει μάλιστα μέσα στο έργο ειδική «εικόνα» του Ναπολέοντα Σουκατζίδη, αποτέλεσαν το δραματουργικό πλαίσιο, τις προτεινόμενες συνθήκες, και τον σκηνικό τόπο δράσης του έργου. Πληρέστερο Βιογραφικό από τον ιστότοπο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής https://bit.ly/2C9Nisb
4. Έκθεση προς τιμή του Ρενάτο Μόρντο, συνιδρυτή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στη Γερμανική Σχολή Αθηνών 5-26 Νοεμβρίου 2021 – στις 6 Νοεμβρίου θα διαβαστούν αποσπάσματα από το θεατρικό έργο https://bit.ly/3CfQakk

Διαφήμιση της πρώτης παράστασης σε εφημερίδα της εποχής -  28 Οκτωβρίου 1944

Εικ.3 – Σκηνικά Γιώργου Ανεμογιάννη από το ομώνυμο Μουσείο στο Ηράκλειο Κρήτης

http://www.anemoyannis.gr

 

"Όλοι τα ξέρανε ... για τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως και τα στρατόπεδα εξοντώσεως..." Ιάκωβος Καμπανέλης "ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ"

Με αφορμή τα πρόσφατα γεγονότα με του νεοναζί στη Σταυρούπολη, Θεσσαλονίκη, Νέο Ηράκλειο (αρχές Οκτωβρίου 2021) αντιγράφω το παρακάτω κείμενο από τη συνέντευξη του Ιάκωβου Καμπανέλη... το κείμενο του Σνάιντερ "Όλοι τα ξέρανε" υπάρχει στο βιβλίο ΜΑΟΥΤΧΑΟΥΖΕΝ, σ.62-63, ΚΕΔΡΟΣ.

-----------------

Πιστεύετε πως οι Γερμανοί γνώριζαν τι συνέβαινε στα στρατόπεδα;

- Γνώριζαν οι πάντες. Να ! τι μου είπε ένας Γερμανός πολιτικός κρατούμενος, ο Βίλχελμ Γιόχαν Σνάϊντερ, που είχε περάσει τουλάχιστον τρία χρόνια στο στρατόπεδο και που πριν είχε ζήσει τρία χρόνια στην Αθήνα με την ιδιότητα του γενικού αντιπροσώπου μίας γερμανικής βιομηχανίας ηλεκτροεργαλείων: 

«Όλοι τα ξέρανε…Ολόκληρη η Γερμανία απ’άκρον εις άκρον και θα σου το αποδείξω αμέσως…Κοίταξε καλά αυτό το χάρτη της Γερμανίας, πριν την πάρει ο διάβολος! Βλέπεις όλους αυτούς τους κύκλους; Έχω μαρκάρει τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως! Ο κάθε κύκλος καλύπτει έκταση ακτίνας πενήντα χιλιομέτρων. Τι αποδεικνύεται; Πως η μισή Γερμανία είναι μέσα στους κύκλους. Άρα, οι μισοί Γερμανοί ξέρανε οπωσδήποτε για τα στρατόπεδα συγκεντρώσεως και τα στρατόπεδα εξοντώσεως! Ύστερα απ’αυτό, αγαπητέ μου, μου είναι δύσκολο να πιστέψω πως ο μισός γερμανικός λαός ήξερε κι ο άλλος μισός δεν είχε ιδέα.»

Από Palmografos.com: Palmografos.com - "Ιστορία και Μνήμη: Μαουτχάουζεν": Συγκλονιστική συνέντευξη του Ιάκωβου Καμπανέλλη στην Ξένη Μπαλωτή (2001) [ΕΔΩ]

Ο φασισμός δεν χωρά στις γειτονιές μας | Κώστας Φωτεινάκης: "Τρεις περιπτώσεις μελέτης Δυτικά της Αθήνας"

 

[Την Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου 2021 πραγματοποιήθηκε  στο Χαϊδάρι ζωντανή εκδήλωση με θέμα «Ο φασισμός δεν χωρά στις γειτονιές μας». Η εκδήλωση διοργανώθηκε από την Κοινωνική Παρέμβαση Δυτικά με την υποστήριξη του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης έκανα την παρακάτω παρέμβαση. Στην ανάρτηση έχουν προστεθεί φωτογραφίες σχετικές με το θέμα]

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 27 Σεπτεμβρίου 1944 σταμάτησε η λειτουργία του Στρατοπέδου Χαϊδαρίου - Η Απελευθέρωση της Αθήνας έγινε τυπικά στις 12 Οκτωβρίου 1944

 

[Η είσοδος του Στρατοπέδου  Χαϊδαρίου μετά την αποχώρηση των Γερμανών]

[Φωκίων Δημητριάδης - Η ΠΥΛΗ]

[Εξώφυλλο από το βιβλίο και το θεατρικό έργο του Ρενάτο Μόρντο "ΧΑΪΔΑΡΙ - 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ". Το έργο ανέβηκε στις 28 Οκτωβρίου 1944, 16 ημέρες μετά την απελευθέρωση της Αθήνας. Περισσότερα σε επόμενη ενημέρωση]

ΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ

Το Στρατόπεδο Συγκέντρωσης του Χαϊδαρίου ήταν στρατόπεδο συγκέντρωσης και μεταγωγής στην Ελλάδα. Άρχισε να λειτουργεί στις 3 Σεπτεμβρίου του 1943 και σταμάτησε στις 27 Σεπτεμβρίου του 1944, όταν οι Γερμανοί άρχισαν να αποσύρονται από τα ελληνικά εδάφη.

Το Χαϊδάρι στη Κατοχή ζει δύσκολες μέρες. Οι Χαϊδαριώτες ζουν την αγωνία των βασανιστηρίων και των εκτελέσεων. Βλέπουν καμιόνια να μεταφέρουν τους αγωνιστές για εκτέλεση, αλλά δεν λυγίζουν. Τα βασανιστήρια και οι εκτελέσεις είχαν σαν σκοπό να λειτουργήσουν ως προπαγάνδα τρόμου στην ανερχόμενη αντίσταση κατά του κατακτητή.

Ο μεγαλύτερος αριθμός κρατουμένων, 15.000 περίπου, σημειώθηκε στις 20 Αυγούστου 1944.

Μεταξύ των χιλιάδων κρατουμένων που πέρασαν από το Στρατόπεδο ήταν ο μεγάλος Έλληνας μουσουργός Νίκος Σκαλκώτας, ο συγγραφέας Ζήσης Σκάρος (Ιανουάριος 1944), ο Ζακ Μεναχέμ (δημοσιογράφος), ο σκηνοθέτης Ρενάτο Μόρντο (ανέβασε αμέσως μετά την απελευθέρωση, στις 28 Οκτωβρίου 1944, στο Θέατρο Κοτοπούλη – REX το έργο «ΧΑΪΔΑΡΙ – 12 ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΚΛΑΒΙΑΣ ΚΑΙ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ») κ.ά.

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, από το Χαϊδάρι πάρθηκαν και εκτελέστηκαν τουλάχιστον 1.800 άνθρωποι.

Την αυγή της 1ης Μαΐου 1944 από το BLOCK 15 ξεκινούν τα καμιόνια μέσω της Ιεράς Οδού και μεταφέρουν για εκτέλεση στην Καισαριανή 200 ακροναυπλιώτες κομμουνιστές, μεταξύ των οποίων ο Ναπολέων Σουκατζίδης (διερμηνέας του στρατοπέδου). Ο Νίκος Γλέζος, αδελφός του Μανόλη Γλέζου που μαζί με τον Λάκη Σάντα κατέβασαν την Γερμανική σημαία από την Ακρόπολη, εκτελέσθηκε στις 10 Μαΐου 1944. 

Λίγο πριν, την αυγή της 8ης Σεπτεμβρίου 1944 εκτελέσθηκαν στον σημερινό Διομήδειο 59 (ή 72) Έλληνες. Μεταξύ αυτών η Λένα Καραγιάννη και ο Μανόλης Λίτινας.

Το Χαϊδάρι έγινε ποίημα, τραγούδι και σύμβολο Αντίστασης.

Ο Δήμος Χαϊδαρίου τίμησε τους ήρωες του Στρατοπέδου, ονοματοδότησε έναν από τους κεντρικότερους δρόμους της πόλης σε «Οδό Αγωνιστών Στρατοπέδου» και άλλους μικρότερους με ονόματα αγωνιστών (Ναπολέοντα Σουκατζίδη, Αντώνη Φλούντζη, Λέλας Καραγιάννη κ.α.)

Επίσης ο Δήμος επέλεξε για σήμα της πόλης το «Μπλοκ 15» - χώρο φοβερής απομόνωσης.

Στις μέρες μας το «Μπλοκ 15» έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Διεκδικούμε το "Μπλοκ 15" να γίνει Μνημείο της Εθνικής Αντίστασης.

[Απόσπασμα από την παρουσίαση του θέματος "Η σύνδεση του αντιφασιστικού αγώνα με τη Δυτική Αθήνα " που θα παρουσιαστεί στην εκδήλωση “Ο φασισμός δεν χωρά στις γειτονιές μας” - Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου 2021 στο θεατράκι στη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Περισσότερα για την εκδήλωση που διοργανώνει η Κοινωνική Παρέμβαση Δυτικά ΕΔΩ https://bit.ly/3zMmFVx]

Κώστας Φωτεινάκης

9 Μαΐου 1945 - 9 Μαΐου 2020: 75 Χρόνια από τη Μεγάλη Αντιφασιστική Νίκη των Λαών | Η Μνήμη VS στη Λήθη της ιστορίας

Έργο του Γιάννη Στεφανίδη, ξυλογραφία του 1941.... τελικά γκρεμίστηκε η σβάστικα στην Ευρώπη τέσσερα χρόνια μετά δημιουργία του έργου....

9 Μαΐου 1945 - Αντιφασιστική νίκη των λαών.... 75 χρόνια μετά, μορφές φασιστικής πρακτικής ξανακάνουν την εμφάνισή τους.

9 Μαΐου 1945 στο Βερολίνο ο Γερμανός στρατάρχη Wilhelm Bodewin Johann Gustav Keitel υπογράφει τους όρους παράδοσης του Γερμανικού στρατού....

Ο ναζισμός ηττάται από τους λαούς.... η συμβολή της Ελλάδας ήταν σημαντική γιατί με την Εθνική Αντίσταση "απασχόλησε", καθήλωσε μεγάλες δυνάμεις του Γερμανικού στρατού με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η επέλαση προς την ΕΣΣΔ, να έρθει ο βαρύς χειμώνας και έτσι ο ναζιστικός άξονας να ηττηθεί από τον Κόκκινο Στρατό. 

Γιώργου Τσιώκου “Χαϊδάρι: αυτοί που νίκησαν το θάνατο” (1998) | Κώστας Φωτεινάκης: το ιστορικό της προβολής του ντοκιμαντέρ στην πόλη μας - Πρωτομαγιά 1944, Εκτέλεση των 200 Κομμουνιστών, Ναπολέων Σουκατζίδης | Το λογότυπο του Δήμου Χαϊδαρίου κ.ά. άγνωστα θέματα

Γιώργου Τσιώκου “Χαϊδάρι: αυτοί που νίκησαν το θάνατο”, 1998. 

To ντοκιμαντέρ από το αρχείο της ΕΡΤ που ανέβηκε με αφορμή την Πρωτομαγιά του 2020 -  ΕΔΩ. 

Αφορά το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου στη Γερμανική Κατοχή και την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών κρατουμένων την Πρωτομαγιά του 1944.

Διαβάστε μια εξαιρετική περιγραφή, λίγο πριν παρουσιαστεί το 1998, στο ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ [ΕΔΩ]

Το Σήμα της πόλης αναφέρεται στο Στρατόπεδο Χαϊδαρίου και το ΜΠΛΟΚ15 και συμπυκνώνει τις ιδέες της Εθνικής Αντίστασης, της θυσία και τον αγώνα για τη ζωή με ελευθερία, της αισιοδοξίας και της Άνοιξη.
Το λουλούδι ποτισμένο με το σύμβολο της θυσίας από τις αγκαθωτές ρίζες του, είναι ένα σύμβολο ελπίδας, ελευθερίας και ανάπτυξης και δηλώνει ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε με αγώνες τις αντίξοες συνθήκες, «τα αγκυλωτά σύρματα» των κάθε λογής «στρατοπέδων».
Το Σήμα της Πόλης καθιερώθηκε μετά από Πανελλήνιο Καλλιτεχνικό Διαγωνισμό το 1986.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΌ ΤΗΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΟΥ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΣΤΟ ΧΑΪΔΑΡΙ

Rosa Luxemburg und Karl Liebknecht | Σαν σήμερα 15.01.1919 η δολοφονία της Ρόζας Λούξεμπουργκ και του Κάρλ Λίμπκνεχτ και η σχέση του δεύτερου με το Χαϊδάρι και την ιστορία του

Σαν σήμερα στις 15 Ιανουαρίου 1919 δολοφονούνται στη Γερμανία η Ρόζα Λούξεμπουργκ και ο Κάρλ Λίμπκνεχτ [περισσότερα ΕΔΩ]

Η εξαιρετική χαράκτρια Κete Kolvits δημιουργεί το χαρακτικό που βλέπεται στην πρώτη εικόνα, το οποίο αποτέλεσε το εξώφυλλο του  βιβλίου του Θέμου Κορνάρου  "ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΤΟΥ ΧΑΪΔΑΡΙΟΥ". 

Φασίστες έκαναν θρύψαλα για 4η φορά σε ένα χρόνο το μνημείο για τους μαχητές του ΕΛΑΣ στους Μολάους | Η εκτέλεση των 200 κομμουνιστών κρατουμένων ατό το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου την Πρωτομαγιά του 1944 έγινε με αφορμή τη νικηφόρα από τον ΕΛΑΣ εκείνη "Μάχη των Μολάων"

[ΠΗΓΗ: ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ]

Για τέταρτη φορά, φασιστοειδή κατέστρεψαν με λύσσα το μνημείο που είχε στήσει το ΚΚΕ στη Γκαγκανιά Μολάων τον Αύγουστο του 2018 προς τιμήν των μαχητών του ΕΛΑΣ.

Τα φασιστοειδή, κινούμενα στο σκοτάδι, όπως άλλωστε τους αρμόζει, έκαναν θρύψαλα το μνημείο κάνοντας ξεκάθαρο για μια ακόμη φορά το μίσος τους για όσους πολέμησαν εναντίον του ναζιστικού κατοχικού στρατού.

Σε ανακοίνωσή της, μετά την καταστροφή του μνημείου, η ΤΕ Λακωνίας του ΚΚΕ αναφέρει μεταξύ άλλων: